Веткаўскі музей стараабрадніцтва і беларускіх традыцый ім. Ф.Р. Шклярава. Ветка, Беларусь

  • Майстар квітнеючых вокан

    Упрыгожваліся перш за ўсё вокны. Акрамя гэтага, разьба размяшчалася на вуглах і карнізах пабудоў, на масіўных уязных варотах, ператвараючы дом і падворак у суцэльны дэкаратыўны ансамбль

  • Партрэт

    Музей у Ветцы быў заснаваны дзякуючы ініцыятыве Фёдара Рыгоравіча Шклярава, карэннага веткаўчаніна. Так выглядала майстэрня калекцыянера ў 70-я гг. XX ст., а некаторыя прадметы з яе і зараз знаходзяцца ў фондах музея

  • Мы так даўно тут жывем...

    Найстаражытнейшыя знаходкі, што сведчаць аб знаходжанні першабытнага чалавека на Веткаўшчыне, адносяцца да эпохі палеаліту і датуюцца 100-40 тыс. г. да н. э.

  • Чайная

    Ад малюсенькага паходнага самавара да вялізнага раскошнага ў выглядзе вазы. Ніводная стараабрадніцкая сям'я не абыходзілася без самавара

  • Тканы космас

    Калекцыя ўзорнага ткацтва і вышыўкі музея ўнікальная. Гэты «генны фонд» нашай культуры абяцае даць у будучыні нацыянальны па значэнні «банк дадзеных» архаічных знакаў і тэхнік беларускага ткацтва

  • Кніжная культура

    Унікальнасць кніжнай культуры Веткі ў тым, што яна захавала старажытныя традыцыі кніжнага мастацтва. Тут працягвалі ствараць рукапісы ў 20-я — 30-я гг. XX ст.

  • Абрады

    Свята летняга сонцавароту, вядомае ўсёй Еўропе, у нас называецца Купалле. Гэта начны абрад, ён захаваўся ў розных варыянтах. Спявалі песні, дзяўчаты пускалі па вадзе вянкі са свечкамі, моладзь танчыла, палілі вогнішча і скакалі праз агонь

  • Веткаўскі іканапіс

    Веткаўская ікона паслядоўна ўвабрала рысы рэнесансу, барока, ракако, класіцызму, мадэрну, а таксама дасягненні іншых відаў беларускага выяўленчага мастацтва

  • Гісторыя горада

    Ветка заснавана рускімі перасяленцамі ў 1683 г. Доўгі час была духоўным і культурным цэнтрам усяго стараабрадніцтва, застаючыся сімвалам волі і натхнення для шмат якіх «адзінаверцаў» на тэрыторыі Расіі

  • Майстэрня златакаваля

    Раслінны ўзор на адзенні святых то рупліва «тчэцца» чаканамі, гравіруецца і «чарніцца», узнаўляючы старажытную парчу, то абгортваецца жывымі веткамі з кветкамі

  • Кузня

    У Ветцы, што славілася сваімі верфямі здаўна шанаваліся майстры-якарнікі, самымі вядомымі былі Кавалёвы, якія забяспечвалі якарамі не толькі рачны, але і марскі рыбацкі флот

  • Майстэрня іканапісца

    Дошка пакрывалася грунтам-«ляўкасам». Выкарыстоўвалі асятровы клей, мел, алебастр. Пігметы расціраліся і размешваліся з жаўтком яйка, часночным «зеллем» (сокам) — у лыжках або ракавінах

  • Райскі сад

    Матыў райскага саду стаў галоўным вобразным момантам, які аб»яднаў старажытную сімволіку іконы з натуралізмам арнаменту барока. Майстэрства рэзання пазалочаных кіётаў-«садоў» на Ветцы перадавалася ад бацькі да сына

  • Гандаль

    Шкляныя слоікі для гарбаты, скрынкі ад цукерак — упакоўка рэдка захоўваецца. Паводле расповедаў старажыл, у Ветцы была тысяча гандлёвых крам. Пад час жа кірмашоў з навакольных вёсак прыязджалі ў 2-3 гадзіны ночы, каб заняць месца бліжэй да цэнтра

  • Уздоўж ракі

    Многія веткаўчане звязалі сваё жыццё з рачным флотам: хтосьці быў капітанам парахода, хтосьці членам каманды, хтосьці будаваў рачныя судна, хтосьці сплаўляў плыты

У некаторых вёсках Гомельшчыны зафіксаваны цікавы і архаічны абрад. Ён азначаў сабой заканчэнне работ на полі і распачынанне часу вячорак. Гэты абрад – “Жаніцьба коміна”.

 Коміна жанілі ў пачатку восені. Вясковы народ збіраўся ў адной хаце (звычайна заможнага селялніна, які мог добра пачаставаць гасцей). Старажытны “свяцільнік” – комін – упрыгожвалі вянком, вадзілі вакол яго карагоды, спяваючы камінныя песні. Зрэшты, сама рытуальная частка складалася з нешматлікіх элементаў, далей жа абрад пераўтвараўся ў звычайныя вячоркі.

Ініцыятары правядзення абраду ў філіяле – сябры ГМКГА “Талака” і супрацоўнікі музея. Па словах маршалка “Талакі” Марысі Тульжанковай, у рытуале прысутнічае не толькі шанаванне хатняга агню, але і матыў вяселля: лічылася, што нібыта комін бярэцца шлюбам з працай-дзеўкай. “Праца-дзеўка наша гарненька, палюбіць коміна радзенька”, - пяецца ў адной за камінных песень вёскі Дзяржынск Лельчыцкага раёна.

Рэканструкцыя абраду ў філіяле адбываецца паводле звестак, сабраных талакоўцамі падчас этнаграфічных экспедыцый.

Спачатку пляцецца вянок на комін. Усё гэта робіцца на вуліцы, і мінакі, што бачаць дзяўчат у народных строях, з кветкамі, цікавяцца:

- А што гэта вы робіце?

- Вянок. У нас сёння “Жаніцьба коміна”.

- А хто гэта? – здзіўляюцца людзі, думаючы, што размова ідзе пра чалавека.

Потым госці пытаюць у гаспадара (супрацоўніка музея Пятра Цалкі) дазволу жаніць коміна. Пасля  запальваюць на посвеце свечку, бо сапраўдную лучыну ў музеі забараняе паліць пажарная бяспека. Апранаюць на комін вянок. Гаспадар абсыпае комін гарбузянымі бубкамі, а ўсе дзяўчаты імкнуцца іх падабраць. Лічылася, што той, хто большую жменю назбірае, будзе мець вялікае шчасце ў гэтым годзе.

Адна з дзяўчын бярэ гарбуз з уваткунутай у яго свячой і заводзіць карагод вакол коміна з зычаннямі шчасця, здароўя, добрага ўраджаю… Кола дзяўчат праходзіць такім чынам тры разы, а далей карагод суправаджаецца каміннымі песнямі.

Дарэчы, песні ў гэты дзень спяваліся не толькі адмысловыя, прыўрочаныя да абраду, але і любыя вясельныя, жніўныя, пазаабрадавыя.

Госці частуюцца, і пачынаюцца скокі пад дуду. Паветра ў музеі награваецца да немагчымага, а парам, што жадаюць танчыць, няма дзе праштурхнуцца. Таму ўсе з вялікім энтузіязмам успрымаюць ідэю працягнуць танцы на вуліцы.

Неўзабаве набліжаецца час закрыцця музея. Госці, расчырванелыя і ўзбуджаныя пасля танцаў, пачынаюць разыходзіцца па дамах. Застаецца толькі шкадаваць, што нельга за доўгімі прыемнымі размовамі і гожымі спевамі правесці тут усю ноч…

"Веткаўскі музей стараабрадніцтва і беларускіх традыцый" г. Ветка, Беларусь - Copyright © 2012 - 2018.
Усе правы абаронены. Капіраванне матэрыялаў дазволена толькі са спасылкай на сайт-крыніцу.