Веткаўскі музей стараабрадніцтва і беларускіх традыцый ім. Ф.Р. Шклярава. Ветка, Беларусь

  • Мы так даўно тут жывем...

    Найстаражытнейшыя знаходкі, што сведчаць аб знаходжанні першабытнага чалавека на Веткаўшчыне, адносяцца да эпохі палеаліту і датуюцца 100-40 тыс. г. да н. э.

  • Гісторыя горада

    Ветка заснавана рускімі перасяленцамі ў 1683 г. Доўгі час была духоўным і культурным цэнтрам усяго стараабрадніцтва, застаючыся сімвалам волі і натхнення для шмат якіх «адзінаверцаў» на тэрыторыі Расіі

  • Партрэт

    Музей у Ветцы быў заснаваны дзякуючы ініцыятыве Фёдара Рыгоравіча Шклярава, карэннага веткаўчаніна. Так выглядала майстэрня калекцыянера ў 70-я гг. XX ст., а некаторыя прадметы з яе і зараз знаходзяцца ў фондах музея

  • Кніжная культура

    Унікальнасць кніжнай культуры Веткі ў тым, што яна захавала старажытныя традыцыі кніжнага мастацтва. Тут працягвалі ствараць рукапісы ў 20-я — 30-я гг. XX ст.

  • Майстар квітнеючых вокан

    Упрыгожваліся перш за ўсё вокны. Акрамя гэтага, разьба размяшчалася на вуглах і карнізах пабудоў, на масіўных уязных варотах, ператвараючы дом і падворак у суцэльны дэкаратыўны ансамбль

  • Абрады

    Свята летняга сонцавароту, вядомае ўсёй Еўропе, у нас называецца Купалле. Гэта начны абрад, ён захаваўся ў розных варыянтах. Спявалі песні, дзяўчаты пускалі па вадзе вянкі са свечкамі, моладзь танчыла, палілі вогнішча і скакалі праз агонь

  • Веткаўскі іканапіс

    Веткаўская ікона паслядоўна ўвабрала рысы рэнесансу, барока, ракако, класіцызму, мадэрну, а таксама дасягненні іншых відаў беларускага выяўленчага мастацтва

  • Гандаль

    Шкляныя слоікі для гарбаты, скрынкі ад цукерак — упакоўка рэдка захоўваецца. Паводле расповедаў старажыл, у Ветцы была тысяча гандлёвых крам. Пад час жа кірмашоў з навакольных вёсак прыязджалі ў 2-3 гадзіны ночы, каб заняць месца бліжэй да цэнтра

  • Майстэрня іканапісца

    Дошка пакрывалася грунтам-«ляўкасам». Выкарыстоўвалі асятровы клей, мел, алебастр. Пігметы расціраліся і размешваліся з жаўтком яйка, часночным «зеллем» (сокам) — у лыжках або ракавінах

  • Кузня

    У Ветцы, што славілася сваімі верфямі здаўна шанаваліся майстры-якарнікі, самымі вядомымі былі Кавалёвы, якія забяспечвалі якарамі не толькі рачны, але і марскі рыбацкі флот

  • Майстэрня златакаваля

    Раслінны ўзор на адзенні святых то рупліва «тчэцца» чаканамі, гравіруецца і «чарніцца», узнаўляючы старажытную парчу, то абгортваецца жывымі веткамі з кветкамі

  • Райскі сад

    Матыў райскага саду стаў галоўным вобразным момантам, які аб»яднаў старажытную сімволіку іконы з натуралізмам арнаменту барока. Майстэрства рэзання пазалочаных кіётаў-«садоў» на Ветцы перадавалася ад бацькі да сына

  • Уздоўж ракі

    Многія веткаўчане звязалі сваё жыццё з рачным флотам: хтосьці быў капітанам парахода, хтосьці членам каманды, хтосьці будаваў рачныя судна, хтосьці сплаўляў плыты

  • Тканы космас

    Калекцыя ўзорнага ткацтва і вышыўкі музея ўнікальная. Гэты «генны фонд» нашай культуры абяцае даць у будучыні нацыянальны па значэнні «банк дадзеных» архаічных знакаў і тэхнік беларускага ткацтва

  • Чайная

    Ад малюсенькага паходнага самавара да вялізнага раскошнага ў выглядзе вазы. Ніводная стараабрадніцкая сям'я не абыходзілася без самавара

Абрыдла зіма пасярод сакавіка? Нехта сядзіць і чакае склаўшы рукі, але толькі не мы! 22 сакавіка, на Саракі, у філіяле Веткаўскага музея адбылося Гуканне вясны з удзелам супрацоўнікаў музея, ГМКГА “Талака”, а таксама вучняў 36-й гімназіі г. Гомеля і калектыву “Чарнабрыўцы” Маркавіцкай сярэдняй школы. Дзякуючы такой стракатасці гасцей, і само Гуканне атрымалася крыху сумбурна-хаатычным, але хочацца верыць, што сваімі дзеяннямі ўдзельнікі хоць на крок, ды наблізілі вясну.

Пачалося ўсё з невялікага майстар-класу па вырабе кветак з паперы – сімвалаў вясны, якімі ўпрыгожвалі рытуальнае веснавое дрэўца:

- Калі мы ўпрыгожваем кветкамі дрэвы, яны расцвітаюць. І надвор’е, зіма пачынаюць пужацца, - кажа загадчык філіяла Пятро Цалка, паказваючы, як рабіць кветкі.

 

Потым жа, як і ў мінулым годзе, вялікі натоўп дарослых і дзяцей адправіўся праз мост за раку Сож, каб упрыгожыць дрэва і нарэшце паклікаць вясну. Усё ў адпаведнасці з беларускай традыцыяй, а дакладней – яе частачкамі, сабранымі з розных рэгіёнаў Гомельшчыны ў этнаграфічных экспедыцыях. Было і вогнішча, і рытуальныя спевы з карагодамі, і традыцыйныя гульні, і гушканне чырачак-птушак з цеста на посцілцы, і спальванне пудзіла зімы. І нават абрадавая ежа, якую не змаглі сапсаваць забытыя ў філіяле алей, соль і лыжкі – смажаныя на вогнішчы яйкі з сырам. Асаблівую асалоду школьнікам даставіла падкідванне на посцілцы печаных птушак, што яны рабілі з асаблівым фанатызмам. Магчыма, ніхто не на той момант не знайшоў лепшага спосабу сагрэцца.

 

Песні і карагоды, якія развучыла “Талака”, перамяжоўваліся з тымі, якія прывёз з сабой калектыў “Чарнабрыўцы” з вёскі Маркавічы. У нейкі момант здарылася замінка, бо ўдзельнікі свята не маглі вырашыць, пагуляць яшчэ ў гульні ці ісці грэцца да вогнішча. І маркавіцкія “Чарнабрыўцы” нечакана завялі сваю веснавую праграму. Калектыў вырашыў забіць адразу двух зайцаў: і вясну пагукаць, і прэзентаваць сваю праграму перад метадыстам Абласнога цэнтра народнай творчасці, бо ў хуткім часе калектыў будзе змагацца за званне ўзорнага.

 

- На Саракі ў нас у Маркавічах не спявалі песень-вяснянак, як і ўвогуле ў рэгіёне на паграніччы з Чарнігаўшчынай, - распавядае кіраўнік “Чарнабрыўцаў” Рыгор Ціханавіч Басаў. -  Варажылі, уносілі трэскі ў хату, лічылі, каб іх па пары было. Выпякаліся птушачкі, падымаліся ўгару са словамі “Гу, вясна!”. І больш нічога, бо гэта пост, і хрысціянства наклалася моцна на традыцыю ў нашым рэгіёне. А гукалі ўжо на Благавешчанне, бо гэта было паслабленне посту. Бегалі ў дуброву і ўжо там пачыналі вадзіць першы танок, каб абудзіць зямлю, спяваць вяснянкі.

Пасля каштавання яечні з сырам змерзлыя школьнікі пабрылі ў філіял піць гарбату і адагравацца. Аднак былі на нашым Гуканні і людзі, якія не належалі ні да школьнікаў, ні да “Талакі”, ні да музея. Віялета Ларычава з мужам і двума маленькімі дзецьмі не пабаялася холаду, сям’я гукала вясну разам з усімі ад самага пачатку да самага канца:

- Мы даведаліся пра вашае мерапрыемства праз інтэрнэт. Хацелі трапіць на Гуканне “Талакі”, але нас накіравалі сюды. Спадзяемся, што трапім таксама і на талакоўскае Гуканне.

Трэба адзначыць, што Гуканне вясны, якое ладзіла ГМКГА “Талака” было прызначана на 24 сакавіка і адбывалася ў яшчэ больш неспрыяльных умовах, чым нашае. Спадзяемся, пасля такіх ахвяр вясна сапраўды прыйдзе вельмі хутка.

Але галоўнае дасягненне - гэта тое, што ў дзяцей, якія прызвычаіліся да "сцэнічных" гуканняў, з'явілася магчымасць адчуць магію абраду ў натуральным асяроддзі, на прыродзе.

Гульня "Мак".

Гульня "Падаляначка".

"Веткаўскі музей стараабрадніцтва і беларускіх традыцый" г. Ветка, Беларусь - Copyright © 2012 - 2018.
Усе правы абаронены. Капіраванне матэрыялаў дазволена толькі са спасылкай на сайт-крыніцу.