Веткаўскі музей стараабрадніцтва і беларускіх традыцый ім. Ф.Р. Шклярава. Ветка, Беларусь

  • Гандаль

    Шкляныя слоікі для гарбаты, скрынкі ад цукерак — упакоўка рэдка захоўваецца. Паводле расповедаў старажыл, у Ветцы была тысяча гандлёвых крам. Пад час жа кірмашоў з навакольных вёсак прыязджалі ў 2-3 гадзіны ночы, каб заняць месца бліжэй да цэнтра

  • Майстар квітнеючых вокан

    Упрыгожваліся перш за ўсё вокны. Акрамя гэтага, разьба размяшчалася на вуглах і карнізах пабудоў, на масіўных уязных варотах, ператвараючы дом і падворак у суцэльны дэкаратыўны ансамбль

  • Партрэт

    Музей у Ветцы быў заснаваны дзякуючы ініцыятыве Фёдара Рыгоравіча Шклярава, карэннага веткаўчаніна. Так выглядала майстэрня калекцыянера ў 70-я гг. XX ст., а некаторыя прадметы з яе і зараз знаходзяцца ў фондах музея

  • Тканы космас

    Калекцыя ўзорнага ткацтва і вышыўкі музея ўнікальная. Гэты «генны фонд» нашай культуры абяцае даць у будучыні нацыянальны па значэнні «банк дадзеных» архаічных знакаў і тэхнік беларускага ткацтва

  • Райскі сад

    Матыў райскага саду стаў галоўным вобразным момантам, які аб»яднаў старажытную сімволіку іконы з натуралізмам арнаменту барока. Майстэрства рэзання пазалочаных кіётаў-«садоў» на Ветцы перадавалася ад бацькі да сына

  • Уздоўж ракі

    Многія веткаўчане звязалі сваё жыццё з рачным флотам: хтосьці быў капітанам парахода, хтосьці членам каманды, хтосьці будаваў рачныя судна, хтосьці сплаўляў плыты

  • Мы так даўно тут жывем...

    Найстаражытнейшыя знаходкі, што сведчаць аб знаходжанні першабытнага чалавека на Веткаўшчыне, адносяцца да эпохі палеаліту і датуюцца 100-40 тыс. г. да н. э.

  • Абрады

    Свята летняга сонцавароту, вядомае ўсёй Еўропе, у нас называецца Купалле. Гэта начны абрад, ён захаваўся ў розных варыянтах. Спявалі песні, дзяўчаты пускалі па вадзе вянкі са свечкамі, моладзь танчыла, палілі вогнішча і скакалі праз агонь

  • Кніжная культура

    Унікальнасць кніжнай культуры Веткі ў тым, што яна захавала старажытныя традыцыі кніжнага мастацтва. Тут працягвалі ствараць рукапісы ў 20-я — 30-я гг. XX ст.

  • Гісторыя горада

    Ветка заснавана рускімі перасяленцамі ў 1683 г. Доўгі час была духоўным і культурным цэнтрам усяго стараабрадніцтва, застаючыся сімвалам волі і натхнення для шмат якіх «адзінаверцаў» на тэрыторыі Расіі

  • Майстэрня златакаваля

    Раслінны ўзор на адзенні святых то рупліва «тчэцца» чаканамі, гравіруецца і «чарніцца», узнаўляючы старажытную парчу, то абгортваецца жывымі веткамі з кветкамі

  • Майстэрня іканапісца

    Дошка пакрывалася грунтам-«ляўкасам». Выкарыстоўвалі асятровы клей, мел, алебастр. Пігметы расціраліся і размешваліся з жаўтком яйка, часночным «зеллем» (сокам) — у лыжках або ракавінах

  • Веткаўскі іканапіс

    Веткаўская ікона паслядоўна ўвабрала рысы рэнесансу, барока, ракако, класіцызму, мадэрну, а таксама дасягненні іншых відаў беларускага выяўленчага мастацтва

  • Чайная

    Ад малюсенькага паходнага самавара да вялізнага раскошнага ў выглядзе вазы. Ніводная стараабрадніцкая сям'я не абыходзілася без самавара

  • Кузня

    У Ветцы, што славілася сваімі верфямі здаўна шанаваліся майстры-якарнікі, самымі вядомымі былі Кавалёвы, якія забяспечвалі якарамі не толькі рачны, але і марскі рыбацкі флот

Чарговае адкрыццё выставы ў філіяле Веткаўскага музея вылучала асаблівая душэўнасць: яно было падобна на сустрэчу аднавяскоўцаў, якія даўно адно аднаго не бачылі. І гэта часткова было насамрэч так, бо шмат хто з прысутных гасцей быў родам з таго самага сяла Свяцк Навазыбкаўскага раёна, якому і прысвечана выстава.

Але першай узяла слова супрацоўніца Веткаўскага музея Святлана Лявонцьева. Яе крыху засмуцілі словы загадчыка філіяла Пятра Цалкі аб тым, што святую справу па зборы экспанатаў пачалі тады, калі ён "яшчэ не нарадзіўся". Але вялізную заслугу старэйшага пакалення супрацоўнікаў немагчыма пакінуць незаўважанай.

- Гэтую выставу не хочацца называць выставай. Гэта успамін: аб тым сяле, якога ўжо няма, - кажа Святлана Іванаўна, зважаючы на постчарнобыльскі лёс стараверскай слабады.

Супрацоўнікі паспелі пабываць у Свяцку яшчэ да высялення і падачыняцца з тамтэйшымі жыхарамі, аднак бязмерна шкадуюць, як мала было гэтах зносін і як няшмат сабрана інфармацыі. Расповед Святланы Іванаўны быў сапраўды поўны шчымлівых успамінаў. Адзначыла яна і моцную гістарычную сувязь Веткі са Старадубшчынай, са слабадой Свяцкой: пасля першай выганкі Ветка рушыць і накіроўвае сваю царкву менавіта ў Свяцк. Перапраўка на плытах мала чаго пакінула ў цэласці. І частку не толькі рэчаў са Свяцка, але і  з той самай царквы – паводле меркавання нашых супрацоўнікаў -  можна пабачыць на выставе.

Асобна спынілася Святлана Іванаўна на суровым і грозным вобразе Міколы Адводзячага на свяцкай іконе: лічыцца, што менавіта такая разнавіднасць выяў Святога Міколы здольная адвесці зло ад чалавека.

Пасля беглага агляду іншых экспанатаў, сабраных у экспедыцыях (а нашыя супрацоўнікі былі ў Свяцку і пасля аварыі на ЧАЭС), слова было дадзена прыхаджанніну стараверскага храма ў Навазыбкаве Аляксею Бяласу і загадчыку Аддзела Краязнаўства маскоўскай ЦБС “Солнцево” Алегу Камянецкаму. Яны выканалі духоўны верш пра баярыню Марозаву.

Наступнай слова ўзяла даследчыца стараверскай культуры на Веткаўшчыне і Старадуб’і Марына Качаргіна. Марына Віктараўна, адзначыўшы выбітнасць сяла Свяцк, таксама ў сваёй прамове зрабіла акцэнт на моцныя сувязі ўнутры веткаўска-старадубскай культурнай прасторы.

У Свяцку некалі ладзілася да 9 кірмашоў на год, і частка экспазіцыі прысвечана гэтаму баку жыцця сяла. А ў кірмашовую вясёлую атмасферу ўвяла ўсіх Наталля Дуброва, выканаўшы рускую народную песню “Ехал на ярмарку ухарь-купец”.

А пакуль для гасцей разлівалася гарбата з самавара, Аляксей Бялас прапанаваў прадэманстраваць жывую традыцыю старажытных крукавых спеваў, якая дагэтуль захавалася ў старавераў. На гэты раз мужчынскі вакал быў дапоўнены жаночым голасам былой жыхаркі Свяцка (а цяпер - гамяльчанкі), якая наведала нашую выставу.

Штогод, на Прачыстую (28 жніўня) з усіх куткоў, па якіх раскідаў лёс былых жыхароў Свяцка, з’язджаюцца людзі ў гэты выселены пункт на набажэнства. Успамінамі і ўражаннямі ад гэтых паездак поўнілася размова нашых гасцей напрыканцы адкрыцця. А наша выстава-ўспамін – яшчэ адна даніна памяці слаўнаму пасаду.

- Прыгажосць такая, пяюць як прыгожа… - кажа пра адкрыццё выставы Надзея Мармукова. – Я ў Маскве навучалася, на мастацкім факультэце. Мы гісторыю мастацтваў вывучалі, у тым ліку і стараверскую. Песню гэтую ведалі, якую Наталля спявала. Гэта было для мяне ўсё адно як маладосць узгадаць.

Спыталі мы пра ўражанні і былога жыхара Свяцка Мікалая Карупанава:

- Гэта не толькі выстава. Гэта гады майго юнацтва, майго дзяцінства. Мне настолькі тут усё роднае і блізкае… Кранае і дае пажыву для ўспамінаў аб сваіх родных, блізкіх, знаёмых, сябрах.

 

Яшчэ больш фота з адкрыцця выставы можна паглядзець у нашай фотагалерэі.

"Веткаўскі музей стараабрадніцтва і беларускіх традыцый" г. Ветка, Беларусь - Copyright © 2012 - 2018.
Усе правы абаронены. Капіраванне матэрыялаў дазволена толькі са спасылкай на сайт-крыніцу.