Веткаўскі музей стараабрадніцтва і беларускіх традыцый ім. Ф.Р. Шклярава. Ветка, Беларусь

  • Кузня

    У Ветцы, што славілася сваімі верфямі здаўна шанаваліся майстры-якарнікі, самымі вядомымі былі Кавалёвы, якія забяспечвалі якарамі не толькі рачны, але і марскі рыбацкі флот

  • Майстэрня златакаваля

    Раслінны ўзор на адзенні святых то рупліва «тчэцца» чаканамі, гравіруецца і «чарніцца», узнаўляючы старажытную парчу, то абгортваецца жывымі веткамі з кветкамі

  • Майстэрня іканапісца

    Дошка пакрывалася грунтам-«ляўкасам». Выкарыстоўвалі асятровы клей, мел, алебастр. Пігметы расціраліся і размешваліся з жаўтком яйка, часночным «зеллем» (сокам) — у лыжках або ракавінах

  • Мы так даўно тут жывем...

    Найстаражытнейшыя знаходкі, што сведчаць аб знаходжанні першабытнага чалавека на Веткаўшчыне, адносяцца да эпохі палеаліту і датуюцца 100-40 тыс. г. да н. э.

  • Абрады

    Свята летняга сонцавароту, вядомае ўсёй Еўропе, у нас называецца Купалле. Гэта начны абрад, ён захаваўся ў розных варыянтах. Спявалі песні, дзяўчаты пускалі па вадзе вянкі са свечкамі, моладзь танчыла, палілі вогнішча і скакалі праз агонь

  • Тканы космас

    Калекцыя ўзорнага ткацтва і вышыўкі музея ўнікальная. Гэты «генны фонд» нашай культуры абяцае даць у будучыні нацыянальны па значэнні «банк дадзеных» архаічных знакаў і тэхнік беларускага ткацтва

  • Кніжная культура

    Унікальнасць кніжнай культуры Веткі ў тым, што яна захавала старажытныя традыцыі кніжнага мастацтва. Тут працягвалі ствараць рукапісы ў 20-я — 30-я гг. XX ст.

  • Партрэт

    Музей у Ветцы быў заснаваны дзякуючы ініцыятыве Фёдара Рыгоравіча Шклярава, карэннага веткаўчаніна. Так выглядала майстэрня калекцыянера ў 70-я гг. XX ст., а некаторыя прадметы з яе і зараз знаходзяцца ў фондах музея

  • Гісторыя горада

    Ветка заснавана рускімі перасяленцамі ў 1683 г. Доўгі час была духоўным і культурным цэнтрам усяго стараабрадніцтва, застаючыся сімвалам волі і натхнення для шмат якіх «адзінаверцаў» на тэрыторыі Расіі

  • Веткаўскі іканапіс

    Веткаўская ікона паслядоўна ўвабрала рысы рэнесансу, барока, ракако, класіцызму, мадэрну, а таксама дасягненні іншых відаў беларускага выяўленчага мастацтва

  • Гандаль

    Шкляныя слоікі для гарбаты, скрынкі ад цукерак — упакоўка рэдка захоўваецца. Паводле расповедаў старажыл, у Ветцы была тысяча гандлёвых крам. Пад час жа кірмашоў з навакольных вёсак прыязджалі ў 2-3 гадзіны ночы, каб заняць месца бліжэй да цэнтра

  • Уздоўж ракі

    Многія веткаўчане звязалі сваё жыццё з рачным флотам: хтосьці быў капітанам парахода, хтосьці членам каманды, хтосьці будаваў рачныя судна, хтосьці сплаўляў плыты

  • Чайная

    Ад малюсенькага паходнага самавара да вялізнага раскошнага ў выглядзе вазы. Ніводная стараабрадніцкая сям'я не абыходзілася без самавара

  • Райскі сад

    Матыў райскага саду стаў галоўным вобразным момантам, які аб»яднаў старажытную сімволіку іконы з натуралізмам арнаменту барока. Майстэрства рэзання пазалочаных кіётаў-«садоў» на Ветцы перадавалася ад бацькі да сына

  • Майстар квітнеючых вокан

    Упрыгожваліся перш за ўсё вокны. Акрамя гэтага, разьба размяшчалася на вуглах і карнізах пабудоў, на масіўных уязных варотах, ператвараючы дом і падворак у суцэльны дэкаратыўны ансамбль

Дзень другі: чатыры "Стралы" за адзін дзень

Раніца пачалася з фіксацыі драўлянай архітэктурнай разьбы ў вёсцы Верашчакі. Дамы, нібы паненкі, красаваліся адзін перад адным сваімі ўборамі. Аканіцы, вуглы, франтоны, вільчыкі дамоў – усё было па-майстэрску аздоблена, сфарміраваўшы свой адметны стыль. Пасля пачуліся галасы жанчын. Гэта, як аказалася, каля мясцовага Дома культуры распачалі вадзіць стрэльныя карагоды. Сярод жанчын у мясцовых строях выдзялялася групка дзяўчат – гасцей з падмаскоўя. За гонар было пазнаёміцца з Савельевай Нінай Міхайлаўнай, доктарам мастацтвазнаўства, прафесарам кафедры гісторыі рускай музыкі Маскоўскай дзяржаўнай кансерваторыі імя П.І. Чайкоўскага. Упершыню на "Стралу" Ніна Міхайлаўна папала ў далёкім 1968 годзе і з таго часу штогод прыязджае назіраць за развіццём гэтага архаічнага абраду. "Так, мяняюцца напевы, некаторыя песні замяняюцца іншымі, мянецца нават структура абраду, але галоўнае, што абрад жыве", – кораценька падсумоўвае свае назіранні спадарыня Савельева.

(Савельева Ніна Міхайлаўна)

Пасля Верашчак пабывалі мы на Страле ў вёсцы Увелле, дзе жанчыны, хоць і невялічкім гуртом, але ўсё ж такі спраўдзілі абрад. А госць з гармонікам з падмаскоўнага горада Дамадзедава падарыў бабулям сапраўднае свята: "Ета ж вы нам такі празьнік здзелалі. Мы ж так напеліся, так натанцаваліся! На год наперад, да следуюшчай "Стралы нам хопіць будзя", – дзеліцца з намі сваімі ўражаннямі адна з мясцовых жанчын падчас спеваў і танцаў пад "Страданія".

У Ялоўцы ж усё было дастаткова маштабна. Жыхары ведаюць, што святкуюць Стралу кожны год, таму загадзя збіраюцца ў цэнтры вёскі, адкуль і пачынаецца абрадавае дзейства з карагода "Драма". Далей уздоўж усёй вёскі разліваюцца песні "Стралы", прыпеўкі пад гармонік і цэлае тэатралізаванае дзейства мясцовага "старца" (жанчыны, якая пераапранаецца ў мужчыну). Дайшоўшы да поля, як і ў папярэдніх вёсках, нас палівае з нябёсаў цёплы летні дождык. Дарэчы, сутнасць абраду менавіта ў гэтым і заключаецца: вывесці з вёскі маланку ("Стралу") і выклікаць дождж на збожжавыя палеткі.

Увечары мы дабраліся да вёскі Пятрова Буда, дзе таксама мелі магчымасць паназіраць за ўсімі абрадавымі дзействамі, паслухаць спевы, парадавацца за жыццё традыцыі. Дарэчы, тут мы сустрэлі цікавыя па кампазіцыі і арнаментам ручнікі. Так што гэты край мы прыбераглі для новых адкрыццяў. Спадзяемся, што ў хуткім часе ўнікальную калекцыю традыцыйнага тэкстылю нашага музея папоўняць ручнікі і гэтай мясцовасці.

Як і сотні гадоў таму, абрад "Пахавання Стралы" адбыўся. Усе абрадавыя ўмовы былі выкананы, усё абрадавыя песні таксама спеты.

"Веткаўскі музей стараабрадніцтва і беларускіх традыцый" г. Ветка, Беларусь - Copyright © 2012 - 2018.
Усе правы абаронены. Капіраванне матэрыялаў дазволена толькі са спасылкай на сайт-крыніцу.