Веткаўскі музей стараабрадніцтва і беларускіх традыцый ім. Ф.Р. Шклярава. Ветка, Беларусь

  • Гандаль

    Шкляныя слоікі для гарбаты, скрынкі ад цукерак — упакоўка рэдка захоўваецца. Паводле расповедаў старажыл, у Ветцы была тысяча гандлёвых крам. Пад час жа кірмашоў з навакольных вёсак прыязджалі ў 2-3 гадзіны ночы, каб заняць месца бліжэй да цэнтра

  • Майстэрня златакаваля

    Раслінны ўзор на адзенні святых то рупліва «тчэцца» чаканамі, гравіруецца і «чарніцца», узнаўляючы старажытную парчу, то абгортваецца жывымі веткамі з кветкамі

  • Гісторыя горада

    Ветка заснавана рускімі перасяленцамі ў 1683 г. Доўгі час была духоўным і культурным цэнтрам усяго стараабрадніцтва, застаючыся сімвалам волі і натхнення для шмат якіх «адзінаверцаў» на тэрыторыі Расіі

  • Партрэт

    Музей у Ветцы быў заснаваны дзякуючы ініцыятыве Фёдара Рыгоравіча Шклярава, карэннага веткаўчаніна. Так выглядала майстэрня калекцыянера ў 70-я гг. XX ст., а некаторыя прадметы з яе і зараз знаходзяцца ў фондах музея

  • Тканы космас

    Калекцыя ўзорнага ткацтва і вышыўкі музея ўнікальная. Гэты «генны фонд» нашай культуры абяцае даць у будучыні нацыянальны па значэнні «банк дадзеных» архаічных знакаў і тэхнік беларускага ткацтва

  • Мы так даўно тут жывем...

    Найстаражытнейшыя знаходкі, што сведчаць аб знаходжанні першабытнага чалавека на Веткаўшчыне, адносяцца да эпохі палеаліту і датуюцца 100-40 тыс. г. да н. э.

  • Райскі сад

    Матыў райскага саду стаў галоўным вобразным момантам, які аб»яднаў старажытную сімволіку іконы з натуралізмам арнаменту барока. Майстэрства рэзання пазалочаных кіётаў-«садоў» на Ветцы перадавалася ад бацькі да сына

  • Чайная

    Ад малюсенькага паходнага самавара да вялізнага раскошнага ў выглядзе вазы. Ніводная стараабрадніцкая сям'я не абыходзілася без самавара

  • Кніжная культура

    Унікальнасць кніжнай культуры Веткі ў тым, што яна захавала старажытныя традыцыі кніжнага мастацтва. Тут працягвалі ствараць рукапісы ў 20-я — 30-я гг. XX ст.

  • Кузня

    У Ветцы, што славілася сваімі верфямі здаўна шанаваліся майстры-якарнікі, самымі вядомымі былі Кавалёвы, якія забяспечвалі якарамі не толькі рачны, але і марскі рыбацкі флот

  • Абрады

    Свята летняга сонцавароту, вядомае ўсёй Еўропе, у нас называецца Купалле. Гэта начны абрад, ён захаваўся ў розных варыянтах. Спявалі песні, дзяўчаты пускалі па вадзе вянкі са свечкамі, моладзь танчыла, палілі вогнішча і скакалі праз агонь

  • Веткаўскі іканапіс

    Веткаўская ікона паслядоўна ўвабрала рысы рэнесансу, барока, ракако, класіцызму, мадэрну, а таксама дасягненні іншых відаў беларускага выяўленчага мастацтва

  • Уздоўж ракі

    Многія веткаўчане звязалі сваё жыццё з рачным флотам: хтосьці быў капітанам парахода, хтосьці членам каманды, хтосьці будаваў рачныя судна, хтосьці сплаўляў плыты

  • Майстэрня іканапісца

    Дошка пакрывалася грунтам-«ляўкасам». Выкарыстоўвалі асятровы клей, мел, алебастр. Пігметы расціраліся і размешваліся з жаўтком яйка, часночным «зеллем» (сокам) — у лыжках або ракавінах

  • Майстар квітнеючых вокан

    Упрыгожваліся перш за ўсё вокны. Акрамя гэтага, разьба размяшчалася на вуглах і карнізах пабудоў, на масіўных уязных варотах, ператвараючы дом і падворак у суцэльны дэкаратыўны ансамбль

Адзін з самых вядомых і ў той жа час таямнічых абрадаў Веткаўшчыны - "Ваджэнне і Пахаванне Стралы". Але што ж мы ведаем пра гэты абрад: адкуль ён узяўся, колькі яму гадоў, для чаго ён праводзіцца, што сімвалізуе? Паспрабаваць знайсці адказы на ўсе гэтыя пытанні, і не толькі, сабраліся гэтымі цёплымі веснавымі днямі ў філіяле Веткаўскага музея ў Гомелі на этна-імпрэзе "Як пушчу Стралу…"

Сустрэча распачалася з лекцыі, а дакладней, размовы-дыялога пра сутнасць абраду. Менавіта спачатку вырашана было раскрыць як мага шырока тэматыку гэтага ўнікальнага абраду. Але чым болей інфармацыі агучвалася лектарамі і слухачамі, тым болей узнікала пытанняў. І тут, як кажуць, лепш адзін раз паспрабаваць, чым сто разоў пачуць. Наступным крокам у спазнанні "стралы" быў майстар-клас ад метадыста па фальклору  абласнога цэнтра народнай творчасці Ірыны Глушэц. Запісаныя ў экспедыцыях спевы былі старанна пераведзены Ірынай Валер’еўнай ў ноты - атрымалі сваё папяровае ўвасабленне. Распачаўшы спевы "па нотах" адразу адчулася нейкая няўпэўненасць і скаванасць. У чым жа пытанне? Ірына Глушэц патлумачыла: "Немагчыма дакладна на сто працэнтаў перадаць у нотах гучанне аўтэнтычнага спеву. Ён жывы, ён увесь час рухаецца. Нотамі запісваецца толькі аснова, а ўсё астатняе гэта ўжо мясцовая манера, якую могуць перадаць выключна жыхары той мясцовасці, дзе бытуе той ці іншы напеў".

Спевы па нотах

І тут на падмогу нам, "нотным" спевакам, прыйшлі нашы сябры - фальклорны гурт "Стаўбунскія вячоркі". Ужо напрацягу многіх дзясяцігоддзяў яны падтрымліваюць жыццё абраду "Пахаванне Стралы" і мясцовую песенную традыцыю ў цэлым. Менавіта гэтыя жывыя сапраўдныя галасы ўздымаюць процьму авацый на шматлікіх фестывалях у Беларусі і за яе межамі. Узгадаць хаця б нядаўнія "Пакроўскія званы" ў Вільнюсе дзе галоўныя залы Літвы напарцягу пяці дзён заліваліся магутнасцю стаўбунскага спеву, дзе гледачы апладыравалі стоячы "Стаўбунскім вячоркам" - настолькі прафесійна вакальна і эмацыйна валодаюць сваім спевам гэтыя ўнікальныя жанчыны. Але вернемся назад, у філіял Веткаўскага музея, дзе і праходзіў майстар-клас па стрэльным спевам. Праспяваўшы некалькі песень у атачэнні сценаў філіяла ўсе прыйшлі да адной і той жа думкі - гэтыя песні патрабуюць свабоды, раздолля. Таму і выйшлі ўсе на вуліцу, і "завялі стралу" ў гомельскім парку. І тут традыцыя загучала… Як сотні і сотні гадоў таму паміж Вялікаднем і Ушэсцем паліліся "стрэльныя" спевы высока ў неба. Натоўпы людзей пачалі збірацца са ўсяго парку, каб пачуць гэты дзівосныя перазвоны. Нехта проста стаяў і слухаў, а нехта сашчапляў рукі ў агульным карагодзе і таксама спрабаваў стаць часткай традыцыі.

Стрэльны карагод

Калектыў "Стаўбунскія вячоркі"

Пасля асноўнай абрадавай часткі распачаліся танцы, і тут рэй узялі ўдзельнікі "Школкі бытавога танца", што дзейнічае пры філіяле Веткаўскага музея ў Гомелі. Пад вясёлую мелодыю "полек", "падыспаняў", "лявоніх", "кракавякаў" ды "карапетаў" безперастанку скокалі госці імпрэзы. Гарманіст Віктар Шыпкоў не шкадаваў ні сваіх рук, ні ног танцораў. Не абыйшлося і без падарункаў ад гурта "Стаўбунскія вячоркі", дзякуючы ім рэпертуар "Школкі бытавога танца" папоўніўся яшчэ трыма варыянтамі танцаў з вёскі Стаўбун: "Карманьчыкі", "Кракавяк", "Нарэчанька".

"Школка бытавога танца" ў справе

Яшчэ адным падарункам на сустрэчы можна лічыць ігру дудароў. Так, "падыспань" і "вераб’я" ногі таньчылі менавіта пад гукі дуды. Але самы смак атрымаўся, калі "паімправізавалі" дудары з гарманістам. Можна ўжо смела пачынаць марыць аб тым, што пры філіяле Веткаўскага музея хутка складзецца свой музычны гурт.

Дудары і гарманіст

Падсумоўваючы ўсё вышэйнапісанае, хочацца пажадаць усім нам жыць у традыцыі і разам з традыцыяй, а Веткаўскі музей нам у гэтым дапаможа.

"Веткаўскі музей стараабрадніцтва і беларускіх традыцый" г. Ветка, Беларусь - Copyright © 2012 - 2018.
Усе правы абаронены. Капіраванне матэрыялаў дазволена толькі са спасылкай на сайт-крыніцу.