Веткаўскі музей стараабрадніцтва і беларускіх традыцый ім. Ф.Р. Шклярава. Ветка, Беларусь

  • Абрады

    Свята летняга сонцавароту, вядомае ўсёй Еўропе, у нас называецца Купалле. Гэта начны абрад, ён захаваўся ў розных варыянтах. Спявалі песні, дзяўчаты пускалі па вадзе вянкі са свечкамі, моладзь танчыла, палілі вогнішча і скакалі праз агонь

  • Партрэт

    Музей у Ветцы быў заснаваны дзякуючы ініцыятыве Фёдара Рыгоравіча Шклярава, карэннага веткаўчаніна. Так выглядала майстэрня калекцыянера ў 70-я гг. XX ст., а некаторыя прадметы з яе і зараз знаходзяцца ў фондах музея

  • Чайная

    Ад малюсенькага паходнага самавара да вялізнага раскошнага ў выглядзе вазы. Ніводная стараабрадніцкая сям'я не абыходзілася без самавара

  • Майстар квітнеючых вокан

    Упрыгожваліся перш за ўсё вокны. Акрамя гэтага, разьба размяшчалася на вуглах і карнізах пабудоў, на масіўных уязных варотах, ператвараючы дом і падворак у суцэльны дэкаратыўны ансамбль

  • Майстэрня іканапісца

    Дошка пакрывалася грунтам-«ляўкасам». Выкарыстоўвалі асятровы клей, мел, алебастр. Пігметы расціраліся і размешваліся з жаўтком яйка, часночным «зеллем» (сокам) — у лыжках або ракавінах

  • Кузня

    У Ветцы, што славілася сваімі верфямі здаўна шанаваліся майстры-якарнікі, самымі вядомымі былі Кавалёвы, якія забяспечвалі якарамі не толькі рачны, але і марскі рыбацкі флот

  • Гандаль

    Шкляныя слоікі для гарбаты, скрынкі ад цукерак — упакоўка рэдка захоўваецца. Паводле расповедаў старажыл, у Ветцы была тысяча гандлёвых крам. Пад час жа кірмашоў з навакольных вёсак прыязджалі ў 2-3 гадзіны ночы, каб заняць месца бліжэй да цэнтра

  • Мы так даўно тут жывем...

    Найстаражытнейшыя знаходкі, што сведчаць аб знаходжанні першабытнага чалавека на Веткаўшчыне, адносяцца да эпохі палеаліту і датуюцца 100-40 тыс. г. да н. э.

  • Тканы космас

    Калекцыя ўзорнага ткацтва і вышыўкі музея ўнікальная. Гэты «генны фонд» нашай культуры абяцае даць у будучыні нацыянальны па значэнні «банк дадзеных» архаічных знакаў і тэхнік беларускага ткацтва

  • Райскі сад

    Матыў райскага саду стаў галоўным вобразным момантам, які аб»яднаў старажытную сімволіку іконы з натуралізмам арнаменту барока. Майстэрства рэзання пазалочаных кіётаў-«садоў» на Ветцы перадавалася ад бацькі да сына

  • Майстэрня златакаваля

    Раслінны ўзор на адзенні святых то рупліва «тчэцца» чаканамі, гравіруецца і «чарніцца», узнаўляючы старажытную парчу, то абгортваецца жывымі веткамі з кветкамі

  • Уздоўж ракі

    Многія веткаўчане звязалі сваё жыццё з рачным флотам: хтосьці быў капітанам парахода, хтосьці членам каманды, хтосьці будаваў рачныя судна, хтосьці сплаўляў плыты

  • Кніжная культура

    Унікальнасць кніжнай культуры Веткі ў тым, што яна захавала старажытныя традыцыі кніжнага мастацтва. Тут працягвалі ствараць рукапісы ў 20-я — 30-я гг. XX ст.

  • Веткаўскі іканапіс

    Веткаўская ікона паслядоўна ўвабрала рысы рэнесансу, барока, ракако, класіцызму, мадэрну, а таксама дасягненні іншых відаў беларускага выяўленчага мастацтва

  • Гісторыя горада

    Ветка заснавана рускімі перасяленцамі ў 1683 г. Доўгі час была духоўным і культурным цэнтрам усяго стараабрадніцтва, застаючыся сімвалам волі і натхнення для шмат якіх «адзінаверцаў» на тэрыторыі Расіі

Велікодныя пісанкі сваімі рукамі. У філіяле Веткаўскага музея народнай творчасці прайшоў майстар-клас па пісанках.

Сучасныя людзі страшэнна абленаваліся… Велікодныя кулічы цяпер не выпякаюць, а набываюць у краме. Яйкі фарбуюць ва ўсе колеры вясёлкі – дарма што хімічных фарбавальнікаў хапае – ды лепяць на іх безгустоўныя налепкі. Дакрануцца да архаікі і паспытаць, што ж гэта такое – рабіць пісанкі ўласнымі рукамі – прапанаваў напярэдадні Вялікадня філіял Веткаўскага музея народнай творчасці імя Ф. Р. Шклярава.

Але напачатку супрацоўнік музея Пятро Цалка звяртаецца да сімволікі яйка ў міфалогіі і фальклоры.

Нашыя продкі лічылі, што з яйка нарадзіўся свет. Ёсць, дарэчы, пэўнае размежаванне паміж крашанкамі (проста пафарбаванымі яйкамі) і пісанкамі. Паводле самых распаўсюджаных звестак, чырвоны колер крашанкі – гэта кроў Хрыста, якую ён праліў за грахі людзей, а пісанка ўтварылася, калі Маці Божа плакала над Хрыстом і яе слёзы трапілі на фарбаванае яйка. Воск, пры дапамозе якога мы будзем рабіць пісанкі, сапраўды падобны на слёзы, якія капаюць на яйка і ствараюць малюнак.

Далей Пятро распавядае яшчэ некалькі легенд, звязаных з паходжаннем велікоднага яйка. Так, напрыклад, адна сцвярджае, што чырвонае яйка прынеслі ў дар нованароджанаму Ісусу Хрысту. Другая распавядае аб тым, што Маці Божая сама рабіла цацкі-пісанкі, каб Ісус з імі гуляўся. А вось яшчэ адно меркаванне: калі чалавек, які нёс яйкі, паведаміў габрэям вестку пра ўваскрашэнне Хрыста, тыя адказалі: “Ды хутчэй твае яйкі пачырванеюць, чым ён уваскрэсне!”. І ў гэты момант яйкі пачырванелі.

Гэткіх легенд і іх варыянтаў – вялікае мноства.

Не застаецца па-за ўвагай і колішняе язычніцкае ўспрыманне яйка як сімвала жыцця: на Гуканне вясны, на Яраванне з ім былі звязаны пэўныя рытуальныя дзеянні, якія мусілі прадуцыраваць новую сілу. Спрыяла яйка і абароне хаты, а таксама здароўю хатняй жывёлы: калі першы раз выганялі карову, клалі яйка на ганак, і жывёліна мусіла яго пераступіць.

Гэта звязана з формай яйка: яно круглае і гладкае. Лічылася, што карова павінна быць сытай і такой жа круглай і гладкай, - распавядае Пятро Цалка.

Але ж яйка выкарыстоўвалася і ў чорнай магіі:

Замоўленае яйка падкідвалі да чалавека, якому хацелі зрабіць нешта дрэннае.
І, нарэшце, надыходзіць час, каб узяць у рукі алоўкі і пачаць вымалёўваць на яйку ўзоры. Нехта карыстаецца малюнкамі, прапанаванымі Пятром, а нехта – сваёй ўласнай фантазіяй. Справа гэта марудная і вельмі руплівая: трэба не толькі намаляваць на шкарлупіне ўзор, але і, наносячы маленькія кропелькі расплаўленага воску, абвесці яго, затым пафарбаваць яйка. І толькі тады, трымаючы над агнём, сцерці анучкай васкавы малюнак.

Атрымліваюцца прыгожыя чырвоныя яйкі з белым малюнкам: кветачкамі, сонейкамі, птушачкамі… Моладзь “вычвараецца” на ўсе лады: нехта зрабіў пісанку з выявай кардыяграмы.

Ідучы сюды, я чакала добрай кампаніі, добрага настрою, як ад усіх майстар-класаў. Чаканні спраўдзліся, - дзеліцца ўражаннямі ўдзельніца Марына. – Даведалася шмат новага. Па-першае, я пазнаёмілася з тэхналогіяй вырабу пісанак. Па-другое, я не ведала раней, што існуе столькі меркаванняў, адкуль узяліся пісанкі. Цікава было даведацца, што ўсё гэта звязана яшчэ з язычніцкай традыцыяй.

"Веткаўскі музей стараабрадніцтва і беларускіх традыцый" г. Ветка, Беларусь - Copyright © 2012 - 2018.
Усе правы абаронены. Капіраванне матэрыялаў дазволена толькі са спасылкай на сайт-крыніцу.