Экспазіцыі музея

Уздоўж ракі

on .

"Верф"

Рака Сож - старажытны культурны шлях. Рака сімвалічная і ў культурнай прасторы Веткі. Тут патрэбен быў асабісты кабатажны флот з-за наяўнасці вялікай колькасці купцоў і прадпрымальнікаў. У ХІХ стагоддзі верф Веткі адзначана як адна з трох буйнейшых, якія забяспечвалі суднаходства па Сажы і Дняпры. Але відавочна, што суднабудаўнікі прыйшлі значна раней і працягнулі даўнія дняпроўскія традыцыі. Будавалі драўляныя судна шлюпнага тыпу, "бярліны", водазмяшчэннем 300-700 тон. Заўжды ганаровай была прафесія "атамана" - капітана дашчатага судна, "ганчаркі" або "бярліны". Грузіліся гэтыя судны ў тым ліку і якарамі, якія кавалі веткаўскія кавалі. Сплаўлялі грузы да Чорнага мора і далей. Па дарозе прадаваўся і груз, і само судна. Паводле сямейных паданняў - гэтыя судна і якары славіліся ў рыбалавецкім флоту старога Прычарнамор’я, даходзілі да Грэцыі, Турцыі і нават Егіпта. Старыя людзі памятаюць, як пасля восені будаваліся баржы, грузіліся яблыкамі, а баржа змяшчала іх да трохсот тон, і яблыкі адсюль вазілі ў Балгарыю, Румынію, і нават, як узгадваюць старажылы, яблыкамі Ветка карміла ўсю Украіну.

Човен з Казацкіх Балсуноў - адзін з найстаражытнейшых тыпаў лодак. Ён выдзеўбаны цяслом з суцэльнай калоды асіны. Гэты - такі ж, як выкапнёвы човен узростам у тысячу гадоў. Шмат сакрэтаў ведалі майстры. Уражвае, што жывая традыцыя перадае гэтыя сакрэты праз тысячы гадоў, з рук у рукі. Рабілі чаўны ў весну. На доўгім вогнішчы распарвалі човен, паліваючы знутры вадой. Устаўляліся распоркі, і лодка расцягвалася ў шырыню.


"Вуліца майстроў"

Славянскую культуру называлі драўляна-палатнянай, сыходзячы з асноўных матэрыялаў, якія вызначалі побыт нашых продкаў. Узгадаем засвоеннае яшчэ з дзяцінства: лес корміць чалавека. І не толькі корміць. Лес - будаўнічы матэрыял. Карабельны лес. Ведаючы характар кожнай пароды, чалавек вучыўся выкарыстоўваць дрэва ад каранёў да лісткоў. Мяккая асіна, калі высыхала, станавілася моцнай як дуб. А дуб, калі яго добра распарыць, можна загарнуць колам. Пабудовы і посуд, транспарт і рыбалоўныя снасці, механізмы і цацкі, інструмент і паліва, змазка і ўпрыгожванні, - усё гэта выраблялася з драўніны.


"Прыстань"

Для Веткі эпоха параходаў была адным з апошніх усплёскаў рачной культуры. "Рашучы" - такую назву насіў адзін з двух параходаў, які належаў гаспадару купецкага асабняка, у якім зараз размешчаны экспазіцыі Веткаўскага музея. Машыну для яго і для іншых параходаў везлі з Германіі, а карпусы кляпалі з металу на мясцовай верфі.

Многія веткаўчане звязалі сваё жыццё з рачным флотам: хтосьці быў капітанам парахода, хтосьці членам каманды, хтосьці будаваў рачныя судна, хтосьці сплаўляў плыты. Нават жанчыны веткаўчанкі круцілі з пянькі тоўстыя карабельныя канаты. Увогуле, было некалькі канатных фабрык. Уражвае адкрытасць культуры стараабрадніцтва: судна, якары, канаты, парусіна - яны не адчувалі сябе уцекачамі ад міра!



Паглядзіце нашу фотагалерэю