Веткаўскі музей стараабрадніцтва і беларускіх традыцый ім. Ф.Р. Шклярава. Ветка, Беларусь

  • Чайная

    Ад малюсенькага паходнага самавара да вялізнага раскошнага ў выглядзе вазы. Ніводная стараабрадніцкая сям'я не абыходзілася без самавара

  • Веткаўскі іканапіс

    Веткаўская ікона паслядоўна ўвабрала рысы рэнесансу, барока, ракако, класіцызму, мадэрну, а таксама дасягненні іншых відаў беларускага выяўленчага мастацтва

  • Уздоўж ракі

    Многія веткаўчане звязалі сваё жыццё з рачным флотам: хтосьці быў капітанам парахода, хтосьці членам каманды, хтосьці будаваў рачныя судна, хтосьці сплаўляў плыты

  • Кніжная культура

    Унікальнасць кніжнай культуры Веткі ў тым, што яна захавала старажытныя традыцыі кніжнага мастацтва. Тут працягвалі ствараць рукапісы ў 20-я — 30-я гг. XX ст.

  • Майстар квітнеючых вокан

    Упрыгожваліся перш за ўсё вокны. Акрамя гэтага, разьба размяшчалася на вуглах і карнізах пабудоў, на масіўных уязных варотах, ператвараючы дом і падворак у суцэльны дэкаратыўны ансамбль

  • Тканы космас

    Калекцыя ўзорнага ткацтва і вышыўкі музея ўнікальная. Гэты «генны фонд» нашай культуры абяцае даць у будучыні нацыянальны па значэнні «банк дадзеных» архаічных знакаў і тэхнік беларускага ткацтва

  • Гандаль

    Шкляныя слоікі для гарбаты, скрынкі ад цукерак — упакоўка рэдка захоўваецца. Паводле расповедаў старажыл, у Ветцы была тысяча гандлёвых крам. Пад час жа кірмашоў з навакольных вёсак прыязджалі ў 2-3 гадзіны ночы, каб заняць месца бліжэй да цэнтра

  • Абрады

    Свята летняга сонцавароту, вядомае ўсёй Еўропе, у нас называецца Купалле. Гэта начны абрад, ён захаваўся ў розных варыянтах. Спявалі песні, дзяўчаты пускалі па вадзе вянкі са свечкамі, моладзь танчыла, палілі вогнішча і скакалі праз агонь

  • Майстэрня іканапісца

    Дошка пакрывалася грунтам-«ляўкасам». Выкарыстоўвалі асятровы клей, мел, алебастр. Пігметы расціраліся і размешваліся з жаўтком яйка, часночным «зеллем» (сокам) — у лыжках або ракавінах

  • Кузня

    У Ветцы, што славілася сваімі верфямі здаўна шанаваліся майстры-якарнікі, самымі вядомымі былі Кавалёвы, якія забяспечвалі якарамі не толькі рачны, але і марскі рыбацкі флот

  • Партрэт

    Музей у Ветцы быў заснаваны дзякуючы ініцыятыве Фёдара Рыгоравіча Шклярава, карэннага веткаўчаніна. Так выглядала майстэрня калекцыянера ў 70-я гг. XX ст., а некаторыя прадметы з яе і зараз знаходзяцца ў фондах музея

  • Мы так даўно тут жывем...

    Найстаражытнейшыя знаходкі, што сведчаць аб знаходжанні першабытнага чалавека на Веткаўшчыне, адносяцца да эпохі палеаліту і датуюцца 100-40 тыс. г. да н. э.

  • Гісторыя горада

    Ветка заснавана рускімі перасяленцамі ў 1683 г. Доўгі час была духоўным і культурным цэнтрам усяго стараабрадніцтва, застаючыся сімвалам волі і натхнення для шмат якіх «адзінаверцаў» на тэрыторыі Расіі

  • Майстэрня златакаваля

    Раслінны ўзор на адзенні святых то рупліва «тчэцца» чаканамі, гравіруецца і «чарніцца», узнаўляючы старажытную парчу, то абгортваецца жывымі веткамі з кветкамі

  • Райскі сад

    Матыў райскага саду стаў галоўным вобразным момантам, які аб»яднаў старажытную сімволіку іконы з натуралізмам арнаменту барока. Майстэрства рэзання пазалочаных кіётаў-«садоў» на Ветцы перадавалася ад бацькі да сына

Ветка - край багатай кніжнай культуры. На працягу двух з паловай стагоддзяў з усіх канцоў Расіі неслі сюды стараверы сваю духоўную культуру. Цэрквы і манастыры былі "школай кніжнасці і пісьменнасці".

Найбольш рэдкія выданні адносяцца да даніканаўскага друку. Гэта кнігі першых рускіх і беларускіх майстроў: "Апостал" (1574, Львоў), "Евангелле" (1575, Вільня), "Евангелле вучыцельнае" (1569, Заблудаў) Івана Фёдарава і Пятра Мстіслаўца; "Триод цветная" (1591), "Апостол" (1597, Масква) Андроніка Цімафеева Нявежы. Іх копіі зроблены ў канцы XVI ст. В. Гарабурдам у Віленскай друкарні купцоў Мамонічаў, лепшых майстроў маскоўскіх друкарскіх двароў першай паловы XVII ст. Асаблівай прыгажосцю і дасканаласцю афармлення вылучаюцца выданні Анісіма Радзішэўскага "Евангелле" (1600 - 1606), "Устав - Око Церковное" (1610), першая кніга друкарскага двара Кіева-Пячэрскай лаўры "Анфалагіён" (1619). Шырокаму распаўсюджванню друкаванай кнігі ў народным асяроддзі ў XVIII ст. спрыялі стараверскія друкарні ў Супраслі, Пачаеве, Вільні, Гародні, Магілёве. У стараверскіх выданнях захаваліся фрагменты старажытнарускіх летапісаў, жыцій, аповесцей. Выдадзеныя ў XVIII ст. у падпольных друкарнях кнігі, такія як "Кветнік" і "Маргарыт", уключалі мноства замоў і заклінанняў.

У Ветцы былі свае летапісцы, пісцы і нават філосафы. Адным з першых перапісчыкаў кніг быў святар Веткаўскай царквы Феадосій. Вядомы напісаныя ім у пачатку XVIII ст. "Пасланні ў Керманскія скіты". Пётр Тараканаў з в. Тарасаўка ў 1917 - 1918 гг. перапісаў "Пасляслоўе" да Евангелля. Цікавая гісторыя гэтага рукапісу. Адыходзячы на ваенную службу ў першую сусветную вайну, Пётр Тараканаў даў сабе зарок: вярнуся жывым - перапішу Евангелле. І выканаў сваё абяцанне.

Склаўся веткаўскі стыль пісьма. Ён вызначаўся раскошай і вытанчанасцю афармлення рукапісаў, разнастайнасцю і маляўнічасцю.

І сапраўды, тут сфарміраваўся самастойны своеасаблівы рукапісны напрамак. Ён характарызуецца засваеннем "старадрукаванага" стылю і маскоўскага барока XVII ст. Веткаўскія майстры выкарыстоўвалі раслінны арнамент: яны быццам вырошчвалі літары з маленькіх завіткоў, якія ператвараліся ў буйны сад. Па старажытнай традыцыі гэты дзіўны сад населены райскімі птушкамі. Гэта жывое адчуванне рытму вызначае дынамічныя формы кніжнага арнаменту і ў канцы XIX - пачатку XX ст. Застаўкі і літары цешаць вока яркімі фарбамі. Калі паморскія і гусліцкія майстры выкарыстоўвалі ў каларыце сваіх рукапісаў тры-чатыры колеры, то веткаўскія - да традыцыйнага чырвона-залатога дадалі практычна ўсе адценні колеравай гамы.

На Веткаўшчыне сустракаюцца рукапісы, упрыгожаныя паморскім і гусліцкім арнаментамі. Магчыма, шматлікія кнігі перапісваліся мясцовымі майстрамі, якія валодалі гэтымі стылямі.

Рукапісныя і гісторыка-культурныя традыцыі Веткі яскрава адлюстраваны ў пеўчых рукапісах, якія захавалі старажытны спосаб запісу музыкі - "крукавую натацыю". Тут не проста перапісвалі пеўчыя кнігі, але і стваралі свае мясцовыя распевы. Веткаўскі распеў, як і кнігі, быў вядомы далёка за межамі свайго рэгіёна. Рукапісы і старадрукі мела амаль кожная стараверская сям'я. Гэта перш-наперш Мінеі, Евангеллі, Апосталы, Трыодзі, Пролагі, Псалтыры, Часоўнікі, Часасловы. Апошнія асабліва часта перавыдаваліся ў XVIII - XIX ст. як вучэбныя кнігі. Некалькі пакаленняў вучыліся грамаце па гэтых кнігах, таму яны ў большай ступені маюць сляды руплівай рэстаўрацыі і неаднаразовых пераплётаў, зробленых майстрамі.

Чыталі мясцовыя стараверы і творы, накіраваныя супраць іх веравучэння. Таму яны збераглі такія друкаваныя кнігі XVIII ст., як "Прашчыца" і "Розык", у якіх знаходзіцца цікавы матэрыял па гісторыі расколу.

Сярод стараверскіх сем'яў найбольш распаўсюджаным было "Жыціе Міколы", які ў народным асяроддзі лічыўся самым "вялікім" святым і да таго ж усведамляўся і гаспадаром дома.

Колькі было кніг на Веткаўшчыне? На гэта пытанне адказаць немагчыма. Пра вялікія кніжныя багацці старавесркіх манастыроў і скітаў згадвалі шматлікія даследчыкі. Але з цягам часу кнігі знікалі, іх вывозілі за межы рэгіёна. Так, 14 кастрычніка 1735 г. пад час першай "выганкі" старавераў палкоўнік Сыцін у сваім данясенні ў міністэрскую канцылярыю паведамляў, што ён адабраў у Пакроўскім манастыры 682 кнігі, "да особливо разных мелких книжек полтора мешка". Пра далейшы лёс гэтай бібліятэкі нічога не вядома. Вывозілі іх і пазней. Але многія з іх беражліва захоўваліся на працягу многіх пакаленняў, перадаваліся з рук у рукі як самая каштоўная спадчына.

"Веткаўскі музей стараабрадніцтва і беларускіх традыцый" г. Ветка, Беларусь - Copyright © 2012 - 2018.
Усе правы абаронены. Капіраванне матэрыялаў дазволена толькі са спасылкай на сайт-крыніцу.