Мінулыя выставы музея

Выстава "Чырвоны кут/2"

вкл. .

У гомельскім філіяле Веткаўскага музея народнай творчасці ім. Ф.Р. Шклярава адбудзецца адкрыццё новай выставы.

Дадзены выставачны праект – гэта працы гомельскага мастака Алега Боклага, упісаныя ў кантэкст традыцыйнай культуры.

Чырвоны кут з'яўляецца сакральным месцам у традыцыйнай беларускай хаце. Гэта пункт, які адмяжоўвае чалавечае жыллё ад свету, дзе размешчаны нейкія трансцэндэнтныя сілы прыроды (Бог). І ў той жа момант, гэта тое месца, якое звязвае чалавека з гэтым светам і дазваляе яму трымаць сувязь з Богам. Не рэлігійны сэнс, але сама ідэя чырвонага кута як своеасаблівага парталу, памежнай зоны паміж двума светамі – Тым і Гэтым – уласцівая карцінам маладога мастака.

Спроба сумясціць абстрактны жывапіс постмадэрнісцкага характару з элементамі і з’явамі традыцыйнай культуры нарадзіла выставу “Чырвоны кут/2”.

Адкрыццё выставы “Сучасная вышыўка"

вкл. .

Вышыўка – занятак, які можа зацягнуць з галавой нават сучаснага чалавека, які мае не так ужо і шмат вольнага часу. Пацверджанне таму – работы жанчын-гамяльчанак, выстаўленыя ў філіяле Веткаўскага музея народнай творчасці ім. Ф.Р. Шклярава.

Чатыры жанчыны – супрацоўніцы мытні, яшчэ дзве працуюць у медыцынскай сферы. Усе называюць заняткі вышыўкай усяго толькі сваім хобі. Аднак пры позірку на работы разумееш, што ў іх укладзена душа, пачуццё густу і адчуванне колеру, творчы патэнцыял і талент.

Вышываныя творы прадстаўлены ў дзвюх тэхніках: “крыж” і “габеленавае шво”. Па тэматыцы творы – самыя разнастайныя, ад нацюрмортаў і пейзажаў (як гарадскіх, так і вясковых) да партрэтаў і ікон. Ёсць работы, пададзеныя цэлымі тэматычнымі блокамі (“Времена года”, “Восточные миниатюры” Ларысы Уладзіміраўны Кавалёвай, “Любовь. Супружество” Валянціны Віктараўны Дземчаковай). Некторыя экспанаты вельмі рэалістычныя і на адлегласці больш нагадваюць фота ці твор жывапісу (“Малыш”, “Слдадкие-сладкие” Алены Микалаеўны Лагвіненка).

Выстава «Міколіна трава»

вкл. .

Міколіна трава

Хто ў хаце гаспадар? У філіяле Веткаўскага музея адкрылася выстава “Міколіна трава”

Мікола – адзін з самых галоўных святых. З ім чалавек часцей за ўсё меў зносіны, яго ікону можна знайсці амаль у любой вясковай хаце. Сёння ў экспазіцыйнай зале філіяла прадстаўлены вынікі шматгадовай працы музея, звязанай з вобразам Міколы.

Напачатку адкрыцця выставы сваімі ўспамінамі дзеліцца Святлана Іванаўна Лявонцьева:
 - Вельмі даўно, калі мы аднойчы зайшлі ў адну хату, я пабачыла на шафе старыя кнігі. Аказалася, што гэта выданні XVII стагоддзя! Адразу рукі задрыжэлі, вочы заблішчэлі: трэба прасіць аддаць у музей. Гаспадыня згадзілася, але паставіла ўмовы, адна з якіх – прывезці ўзамен “Міколава жыціе”.

Святлана Іванаўна з’ездзіла ў Ветку, знайшла жыціе XIX стагоддзя і вярнулася з ім да гаспадыні:
 - Яна ўзяла яго ў рукі і тут жа заплакала. І вымавіла: “Ну вось, нарэшце гаспадар з’явіўся ў хаце”.
Таму вобраз Міколы як гаспадара – не выдумка супрацоўнікаў. Ды і ўвогуле да Міколы ў народзе ставяцца з вялікай пяшчотай: надзяляюць яго ласкавымі эпітэтамі, два святы на год прысвечаны гэтаму святому.

Выстава "Шэдэўры кніжнага мастацтва XVI - пачатка XX стст."

вкл. .

Фрагмент экспозиции

2012 год - Год кнігі. У Нацыянальным мастацкім музеі РБ з 23 студзеня па 1 лютага 2012 г. пройдзе выстава "Шэдэўры кніжнага мастацтва XVI - пачатка. XX стст.". Прадстаўляюцца кніжныя помнікі з фондаў Гомельскага і Веткаўскага музеяў. (ДГКУ "Гомельскі палацава-паркавы ансамбль" і Установа "Веткаўскі музей народнай творчасці імя Ф.Р. Шклярава"). Кожны экспанат выставы - безумоўная гісторыка-культурная каштоўнасць. Кніжнае мастацтва на тэрыторыі Беларусі налічвае некалькі стагоддзяў і займае адно з ганаровых месц у гісторыі ўсходнеславянскіх культур. Кнігадрукаванне ў нас - самае ранняе.

Наведвальнікаў чакае рэдкая магчымасьць пазнаёміцца ​​з сапраўднымі "героямі" кніжнай гісторыі, якія прыйшлі да нас з глыбіні стагоддзяў. Гэта сапраўдныя воіны Слова. Іх "плоць" ўразлівая амаль як чалавечая. Але некаторым з далікатных папяровых "помнікаў", прадстаўленых тут, - каля паўтысячы гадоў! У драматычных падзеях гісторыі нямногія каменныя будынкі перажываюць такі ўзрост.

Выставка «Шедевры книжного искусства XVI – начала XX века»

вкл. .

ЛетописьКаждый экспонат выставки, представленной Вашему вниманию, – безусловная историко-культурная ценность. В Год книги, объявленный в Республике Беларусь, мы не случайно обращаемся к «книжным темам».  Таково и книжное искусство. На территории Беларуси оно насчитывает несколько веков и занимает одно из почетных мест в истории восточнославянских культур. Книгопечатание у нас – самое раннее.

Возможность познакомиться с подлинными «героями», пришедшими к нам из исторической глубины  – редчайшая. Чаще всего мы видим древние книги в качестве иллюстраций на страницах современных изданий. Это залог того, что развитие книги не прерывается, и в качестве архетипов мы избираем шедевры старых мастеров.  Но здесь, перед Вами – истинные воины Слова. Их «плоть» уязвима почти как человеческая. Но некоторым из хрупких бумажных «памятников», представленных здесь,  – около полутысячи лет!  В драматических событиях истории немногие каменные сооружения переживают такой возраст.

Выставка «Святы таямнічы вобраз»

вкл. .

Беларускія іконы ХVII – ХХ ст. з фондаў Веткаўскага музея народнай творчасці ім Ф.Р. Шклярава

Сабор архангела Міхаіла 1Іконы, прадстаўленыя на выстаўцы ў асноўным паходзяць з паселішчаў Веткаўскага раёна і адносяцца да ХVІІІ – пачатку ХХ стст. Гэта абумоўлена не столькі перыферыйнасцю мясцовай культуры ў перыяд позняга сярэднявечча й Новага часу, колькі складанасцю канфесійных абставінаў ў нашым рэгіёне, а галоўнае, лёсам паселішчаў, што прайшлі праз войны і пажары апошняга стагоддзя. Гістарычная і канфесійная размаітасць культурных традыцый і сувязяў ў рэгіёне абумовіла існаванне надзвычайнай шматстайнасці твораў іканапісу па іканаграфіі, тэхніцы і стылю. У іх выразна адбіліся этапы працэса ўзаемадзеяння праваслаўнага іканапісу з заходнееўрапейскім жывапісам. Найбольш паслядоўна гэта адбывалася ва ўніяцкім мастацтве: кананічныя сюжэты набывалі этнаграфічны характар, суправаджаліся бытавымі падрабязнасцямі, пры гэтым пераасэнсоўваліся вартасці светлаценевага жывапісу.

У якасці ўзораў кампазіцый шырока выкарыстоўваліся гравюры з беларускіх ды ўкраінскіх друкаваных выданняў. Перад намі масіўныя і спакойныя, эпічна абагульненыя вобразы народных святых – пакравіцеляў земляробства і дамашняга рамяства. У іконах, напісаных сельскімі майстрамі праглядае спадчына беларускай школы іканапісу з яе рэнесанснымі рысамі, альбо традыцыя сармацкага партрэта.

Выстава "Душа по радужному мосту…"

вкл. .

У Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь - выстава: "Душа па радужному мосту..."

Веткаўскае шыццё жэмчугам і бісерам XVIII - XX стст. з фондаў Веткаўскага музея і прыватных калекцый. З 12 красавіка па 11 чэрвеня 2012 г.

Душа по радужному мосту…

Аўтар этнаграфічнага нарысу аб Ветцы Іван Абрамаў яшчэ ў 1907 бачыў тут "багатыя" старажытныя жаночыя ўборы: ... прыгожыя парчовыя какошнікі з сеткай жэмчугу, якая спускаецца на вочы, ... велізарныя жамчужныя завушніцы, так званыя "кошыкі" і "малінкі".

Любілі "апранаць" і іконы. Аклады, дакладней, "рызы" на абразы, шылі бісерам і "земчугом". Мастацтва іх вырабу вядома на Ветцы, па словах старажылаў, "с праку веку", г. зн. першапачаткова. Узыходзячы яшчэ да візантыйскіх, а затым і старажытнарускіх правобразаў, шыццё шмат у чым захоўвае архаічныя прыёмы да 1930-х гг. У Веткаўскім музеі аднавілі старадаўнія мясцовыя тэхналогіі і рэстаўруюць унікальныя творы мастацтва.

Калі "абразамі і кнігамі Ветка забяспечвала ўвесь стараабрадніцкі свет", майстэрствам шыцця славіліся стараабрадніцкія манастыры. Пашыраючыся, падобна колам па вадзе, мастацтва гэта захоплівала ўсе слаі Веткаўскай культуры - шылі і ў пасадах, і ў слабодах. Так кананічная сістэма сімвалічнага сэнсу напоўнілася магутным дыханнем народнай культуры. Шылі залотнымі ніткамі, рачным жэмчугам і бісерам, "саджалі" камянямі і каляровым шклом. "Рыза" зараз пакрывае ўвесь аклад: уяўляе і адзенне, і вянкі, і навакольны асяродак вакол фігуры, у які яны як бы пагружаныя, як у фантастычны пейзажны жывапіс, выкананы бісерам. Рады бісеру кладуцца шчыльна, выгінаюцца па форме прадмета, фактурна перадаюць аб'ём. У той жа час фон поўны вертыкальных "струменяў" бісерных нітак, з відавочнай сімволікай сыходжання дажджу, расы, святла.

Выстава "Веткаўская буквіца"

вкл. .

(Старадаўнія рукапісы і працы юных мастакоў)

Ветковская буквица

Выстава "Веткаўская буквіца" - гэта сумесны праект Веткаўскага музея народнай творчасці ім. Ф.Р. Шклярава і дзіцячай мастацкай школы г. Гомеля.

Рукапісная кніга ў культуры Веткі - з'ява ўнікальная. Рукапісы тут ствараліся з пачатку ХVІІІ стагоддзя па канец 1930-х гадоў.

Засвоіўшы рукапісныя традыцыі Старажытнай Русі, узяўшы за аснову старадрукаваны арнамент, увабраўшы традыцыі народнага мастацтва, Ветка стварыла свой арыгінальны стыль у афармленні рукапісных кніг. Высокамастацкія суцэльныя творы нараджаліся ў веткаўскіх манастырах у ХVІІІ стагоддзі. У XIX ст. з манастырскіх скрыпторый кніжнае мастацтва пераходзіць у дамы слабажан. Слабадскія майстры захоўваюць высокі ўзровень дэкаратыўнага афармлення пеўчых рукапісаў.

Кніга - гэта райскі сад, таму вобраз райскага саду - галоўны на старонках кожнага рукапісу. Ён праяўляецца і ў радасным каларыце з характэрным спалучэннем бірузовых і тэракотавых адценняў, і ў раскошы райскіх птушак, і ў спалучэнні рэалізму і фантастычных вобразаў. Адзін з лепшых веткаўскіх рукапісаў - "Праздники певчие", напісаны на паперы 1822-23 гг. Казачныя сірыны і алканосты, паўліны, што разгульваюць сярод мудрагелістых раслін, вавёркі, якія скокаюць, птушкі, якія спяваюць - гэты радасны, узвышаны свет закліканы захапіць душу чалавека, выклікаць захапленне і жаданне спяваць "райскія песні" па гэтых старажытных нотах-круках (знамёнах).

Выстава "Душа мая птах"

вкл. .

Абразы, тканыя і вышытыя ручнікі, народны касцюм, драўляны архітэктурны дэкор і многае іншае ў тлумачэнні галоўнага вобразу выставы - птушкі.

Фрагмент выставы

Выстава, адкрытая ў філіяле ВМНТ ў г. Гомелі ў верасні 2009, адна з семантычных. Назва яе вобразная, але глыбока ўкаранёная і насычаная сэнсам у народнай культуры: "Душа мая птах". Прадметы рознага часу, такія як абраз, тканы і вышыты ручнік, народны касцюм, аконныя ліштвы сабраны тут для таго, каб задаць адно і тое ж пытанне, але розным тэкстам культуры. Аднак, каб пачуць і зразумець адказы рэчаў-тэкстаў, трэба ўмець разумець іх сімвалічныя мовы. Гэтай працы супрацоўнікі музея аддаюць не адно дзесяцігоддзе. А выстава - наша спроба падзяліцца сваім захапляльным пачуццём новага адкрыцця. Галоўны вобраз выставы - птушка, а "птушыная мова" - адна з асноўных сімвалічных моў усяго чалавецтва. Тэма гэта шырокая і прасторная.

Першыя археалагічныя знаходкі малюнкаў птушак на тэрыторыі Беларусі абазначаюць для нас цікавасць да яе як сімвалу яшчэ ў III тысячагоддзі да н.э., а апошнюю птушачку вышыюць, выражуць ці намалююць, мабыць, толькі калі перапыніцца чалавечы род. Крылаты вобраз - увасабленне ўсяго духоўнага ў культуры, і ў той жа час, бесперапынная сувязь з зямлёй, з матэрыяльным светам.

Выстава "Акно і вока"

вкл. .

Культура разбянога дэкору драўлянага дома на Гомельшчыне

Архітэктурная разьба

Выстава, як і ўсе работы, што праводзяцца Веткаўскім музеем, апынулася багатая ў экспанатуры, і паэтычнай, і філасофскай па стылі навуковага кантэксту. Яна мела вектарную накіраванасць не толькі ў мінулае, але і ў будучыню. Прыводзіліся "прыклады" старадаўняй прыгажосці разьбянога дэкору (ліштва і іх дэталі, карнізы, падзоры, рашоткі брам, вуглавыя ўпрыгожванні). Прасочваліся і гістарычныя, і вобразныя крыніцы, ад міфалагічных матываў да элементаў архітэктурных стыляў і формах іншых мастацтваў: разьбяной мэблі, рукапіснай кнігі, ківота, ткацтва, касцюма ... Але выстава перш за ўсё задае пытанні аб сэнсах і каштоўнасцях мастацтва продкаў для сучаснага чалавека, і пра магчымасці самарэалізацыі сучасных майстроў, аб вобразах архітэктурнай прасторы... Што адбываецца, калі з жыцця выкрэсліваюцца "састарэлыя" формы культуры? Ці не збядняем мы сябе, "выраўноўваючы" прастору горада па "адзіным стандарце"?

Выстава прапануе "падарожжа", дзе галоўным апавядальнікам і спадарожнікам выступае традыцыйны дом - у яго вобразах: дрэва, жывёлы і чалавека, у міфалогіі калясніцы сонца, у яго касмалагічных і зямных вымярэннях, старажытнай сімволікі і "модных" арыенціроўках ... Аб сувязі ўнутранага ладу жыцця і яго знешняга аблічча ...

Выстава "Вобраз літы, старадаўні..."

вкл. .

Абраз і ліццё ў старажытнай і стараабрадніцкай традыцыі

Литые иконы в домовых иконостасахАдбылася сумесная выстава Нацыянальнага мастацкага музея РБ і Веткаўскага музея народнай творчасці. Выстава праходзіла ў Мінску, у залах НММ РБ і была прымеркавана да прэзентацыі выдадзенага НММ альбома Е. Карпенка "Вобраз літы, старадаўні ...". Як вядома, старажытнае мастацтва стварэння літых абразкоў пасля XVII стагоддзя было працягнута толькі стараабрадцамі. На беларускіх землях гэтыя помнікі вядомыя як археалагічныя знаходкі, а ў пазнейшыя перыяды звязаны перш за ўсё з стараабрадніцкімі традыцыямі, асабліва толкам беспапоўцаў. Культура стараабрадніцкай Веткі і зборы Веткаўскага музея народнай творчасці сёння ўяўляюць самую паслядоўна сабраную і вывучаную традыцыю стараабрадніцтвана Беларусі. Таму запрашэнне ВМНТ ў якасці ўдзельніка выставы заканамерна. Тэмы выставы мяркуюць прасачыць не толькі гістарычны контрапункт развіцця дробнай пластыкі (матэрыялы, школы), але і стылістычныя суадноснасці іконы маляўнічай і літой, іканаграфічныя адпаведнасці, вытокі і архаіку вобразаў, этнаграфічныя падрабязнасці бытавання.

Сярод экспанатаў, акрамя ліцця і ліцця з эмалямі, былі прадстаўлены службовыя малюнкі іканапісцаў, рукапісы, старадрукаваныя кнігі (упрыгожаныя ліццём), тэмперны жывапіс, жывапісныя ківотцы з ліццём, іконы са ўстаўкамі літых абразкоў, крыжоў, складняў.

Выстава "Муж. Мужчына. Воін"

вкл. .

Іканапісны вобраз у традыцыйным асяроддзі

Цуд Георгія аб Змие. XIX в.

Слова "муж" перш азначала мужчыну. Паняцці "мужнасць", "мужацца" пазначаюць валявыя і маральныя якасці. "МУЖ" у шлюбе - абаронца сям'і і роднай хаты. Традыцыі выхавання патрыятызму - шмат стагоддзяў. Спрадвеку яна акумулюецца ў вобразах святых воінаў. Адлучаныя адзін ад аднаго сотнямі гадоў і тысячамі кіламетраў яны суіснуюць ў ёй як "усё святое воінства". Само слова "подзвіг"- хрысціянскага паходжання. Сувязь паміж рэальным ратнікам і яго нябесным воінам-заступнікам - у духоўнай сіле, што даруецца зямному салдату: здзейсніць "святую справу", перасіліць сілы зла. Добраахвотны, уласны выбар - "нават і да крыві", гатоўнасць да смерці за ідэю і свабоду, перамогі над духоўным ворагам, вернасць дадзенаму слову і Слову Божаму - аказваюцца мацнейшымі любога злачынства. У XII - XIV стагоддзях ўзнікае цэлы шэраг святых воінаў - ваяроў "за бліжняга свайго". Ідэя нацыянальнай незалежнасці нараджаецца ў крыві і подзвігах. Але для народнай культуры перамога - пераадоленне бяды. Вайна як парушэнне сусветнага парадку абавязкова павінна быць знішчана, а сам свет вяртаецца ў кругаварот стварэння.

Сотні святых мужоў ўстаюць ў адвечнае кола - кола календара земляробчага. Георгій Пераможца адмыкаў веснавую зямлю, грозны Ілля распараджаецца надвор'ем, Мікола - адварочвае беды і сам з'яўляецца ідэалам мужчыны - гаспадара, мужа, бацькі, патронам майстэрства - рамёстваў і земляробства, абаронцам удоў і дзяцей.

Выстава "Шыццё жэмчугам і бісерам"

вкл. .

Абраз «Маці Божая Казанская»

Яшчэ з часоў ранняга хрысціянства самым распаўсюджаным выглядам іконашанавання было ўпрыгожванне абразоў. З асаблівай цеплынёй "апраналі" іконы Багародзіцы, дадаючы да іх завушніцы, крыжыкі, маністы, у знак падзякі і любові. Існавалі і іншыя іконныя ўпрыгажэнні, якія імітавалі жаночы ўбор, гэта такія як, напрыклад, шытыя аклады, якія называлі "рызамі", "адзеннем". Асноўным матэрыялам, з якога выраблялі аклады, быў жэмчуг. Здаўна жамчужныя іконныя ўпрыгажэнні - рукадзелле жаночае. У XIX стагоддзі для вырабу акладаў жэмчуг часцей сталі замяняць бісерам - больш даступным матэрыялам. Вырабы з бісеру, якія ніколькі не пахмурнелі з часам, і цяпер дзівяць вытанчанасцю і прыгажосцю. На нашай выставе прадстаўлена 34 прадмета.

Гэта калекцыя абразоў ў акладах, шытых бісерам і жэмчугам, асобныя прадметы побыту, таксама аздобленыя вышыўкай з бісеру. На выставе мы прапануем вам атрымаць рэдкую магчымасць убачыць рэчы, створаныя больш за сто, а то і за дзвесце гадоў таму назад, менавіта ў тым выглядзе, у якім яны выйшлі з рук майстрыхі.

Выстава "Па шляхах старажытных радоў…"

вкл. .

Ф.Р. Шкляров ў гасцях у старавераў

Ідэя нашай выставы аформілася як вынік працы калектыву Веткаўскага музея народнай творчасці за апошнія тры гады ў сферы збіральніцкай, даследчыцкай, асветніцкай дзейнасці. Гэтак жа называецца і шматгадовы праект Веткаўскага музея. Ён вырас з экспедыцыйных традыцый, закладзеных яшчэ заснавальнікам музея Фёдарам Рыгоравічам Шкляравым. Ад пачатку заснавання калектыў музея вызначаў экспедыцыі прыярытэтным напрамкам сваёй дзейнасці. Цікава, што калі ў 1978 годзе пад экспазіцыю музея вылучылі паўразбураны будынак былога жылога дома купца Грошыкава, для фондавых калекцый у ім не планавалася асобных памяшканняў. Разлічвалі, што дзейнасць музея будзе абмяжоўвацца толькі экспанаваннем ужо сабраных рарытэтаў. Аднак, на самой справе, усё толькі пачыналася.

Сёння ў актыве музея - запісы і экспанаты з 265 населеных пунктаў 18 раёнаў 4 абласцей Беларусі, Расіі, Украіны. Некалькі экспедыцый з Веткі прайшлі ўздоўж старажытных славянскіх рэк: Сажа, Бесядзі, Іпуці і іх прытокаў. Удзельнічалі ў экспедыцыях археолагі, этнографы, фалькларысты. Абагульненне вопыту, а таксама лепшыя знаходкі 2009 - 2010 гадоў, рэстаўраваныя іконы, расшыфраваныя ўзоры, унікальныя запісы з фондаў Веткаўскага музея народнай творчасці, які з гэтага года носіць імя свайго заснавальніка - Фёдара Рыгоравіча Шклярава, на адкрытай сёння выставе.

Выстава "Любили раньше чаёвничать"

вкл. .

ЧайнаяСамо з'яўленне гарбаты авеяна легендамі. Часцей за ўсё спасылаюцца на тую, згодна з якой першымі сталі ўжываць настой лісця пастухі на поўдні Кітая, звярнуўшы ўвагу на жывёл, якiя скубуць лісточкі з кустоў і становяцца больш бадзёрымі. Гісторыя гарбаты выносіць нас у Кітай, дзе ўжо ў 2700 г. да нашай эры ў адным кітайскім рукапісу згадваецца пра гарбату. Па адной з легенд ў 1737 г. да нашай эры кітайскі імператар кіпяціў ваду ў сваім садзе. У закіпеўшую ваду ад парываў ветру з куста зляцела некалькі лісточкаў. Ён паспрабаваў ваду і прыйшоў у захапленне ад прыемнага смаку і далікатнага паху. Так была адкрыта гарбата.

Сёння гарбата стала адным з самых папулярных напояў у свеце. У Еўропу першыя звесткі пра гарбату праніклі ў 1584 г. Яго распаўсюджванню спрыялі паслы. Першапачаткова, у XVI ​​ст. гарбата з'явілася ў Партугаліі, затым у XVII ст. ў Галандыі і Англіі. У гэтым жа стагоддзі чай з'явіўся і ў Маскве.

Назва "чай" пайшла ад кітайскага слова "ча", што значыць малады лісток (з чайнага куста зрываюць толькі почку і два самых верхніх ліста).



Паглядзіце нашу фотагалерэю